Ścieżka A: Biologia
A5: Wędrówki
Orlik krzykliwy z Biebrzy leci na zimę do południowej Afryki, a prawie całą drogę pokonuje, nie machając skrzydłami. W tym module dowiesz się, jak to możliwe.
- lekcji
- 5
- gatunków z atlasu
- 5
- quiz
- 1
Sęp płowy, w locie. Fot. Artemy Voikhansky, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Lekcje
Zakres
Dlaczego ptaki drapieżne wędrują, jak wykorzystują ciepłe powietrze i wiatr, którędy lecą z Europy do Afryki, gdzie tłoczą się w „wąskich gardłach” i skąd to wszystko wiemy. Cieśninę Gibraltarską opisuje szczegółowo moduł B3. Tu patrzysz na nią jako na jeden z elementów większej mapy.
Cele modułu
Po ukończeniu modułu potrafisz:
- Wyjaśnić, dlaczego część ptaków drapieżnych odlatuje na zimę, a część zostaje.
- Odróżnić migrantów szybujących od migrantów lecących lotem aktywnym i powiedzieć, co z tego wynika dla ich tras.
- Opisać, jak powstają kominy termiczne i noszenie zboczowe i dlaczego duże ptaki omijają morze.
- Wskazać na mapie główne szlaki i wąskie gardła: Gibraltar, Bosfor, Bliski Wschód z Ejlatem, Batumi, Falsterbo, Cieśninę Mesyńską.
- Wymienić ptaki drapieżne, które przylatują do Polski na zimę, i te, które wędrują tylko częściowo.
- Opisać metody badania wędrówek (obrączkowanie, telemetria GPS, liczenia na punktach obserwacyjnych) i włączyć się w naukę obywatelską.
Plan (ok. 3,5 h nauki + zadania)
| Lekcja | Temat | Czas |
|---|---|---|
| 1 | Dlaczego i jak wędrują | 30 min |
| 2 | Fizyka szybowania | 40 min |
| 3 | Szlaki i wąskie gardła | 50 min |
| 4 | Jak badamy wędrówki | 40 min |
| 5 | Ćwiczenia i projekt | 1 h |
Gatunki, które widziałaś na przelocie, zaznaczasz w checkliście.
Uwaga o faktach
Liczebność przelotu zmienia się z roku na rok i zależy od pogody, liczby obserwatorów i metody liczenia. Wszystkie liczby w tym module są przybliżone i mają pokazać rząd wielkości, a nie dokładny wynik. Trasy poszczególnych populacji wciąż są badane. Tam, gdzie wiedza jest niepewna albo naukowcy się spierają, jest to wyraźnie zaznaczone.
Wędrówki łączą się z innymi modułami: budowę skrzydła omawia A2 · Anatomia łowcy, a zagrożenia na trasie i ochronę A6 · Ochrona.