1. Quiz (próg zaliczenia: 80%)
10 pytań, jedno na ekranie
Po każdej odpowiedzi od razu zobaczysz, czy jest poprawna. Quiz zaliczasz, gdy odpowiesz dobrze na co najmniej 8 z 10 pytań (80%). Zaliczony quiz oznacza lekcję jako ukończoną.
2. Ćwiczenie: mapa szlaków
Na czystej mapie Europy, Bliskiego Wschodu i Afryki (wydruk albo aplikacja z mapą):
- Zaznacz sześć wąskich gardeł z lekcji 3: Gibraltar, Bosfor, Batumi, Izrael z Ejlatem, Cieśninę Mesyńską i Falsterbo.
- Narysuj trzema kolorami trasy: zachodnią (przez Gibraltar), środkową (przez Włochy, Sycylię i Cap Bon) i wschodnią (przez Bosfor i Bliski Wschód).
- Dopisz przy każdej trasie po dwa gatunki, które nią lecą.
- Zaznacz przybliżone zimowiska: trzmielojada (tropikalna Afryka Zachodnia i Środkowa), orlika krzykliwego (południowa część Afryki) i kani rudej (Francja, Hiszpania).
- Zastanów się: gdzie przebiega przedział wędrówkowy i dlaczego Polska jest dla niego ciekawym miejscem?
3. Ćwiczenie: prognoza przelotu
Wyobraź sobie trzy dni pod koniec sierpnia na punkcie obserwacyjnym nad Bosforem. Dla każdego dnia napisz jednym–dwoma zdaniami, czego się spodziewasz, i uzasadnij to fizyką z lekcji 2.
| Dzień | Pogoda | Twoja prognoza |
|---|---|---|
| A | pochmurno, deszcz od rana, słaby wiatr | … |
| B | bezchmurnie, upał, słaby wiatr | … |
| C | słonecznie z cumulusami, umiarkowany wiatr z północy | … |
Przykładowe odpowiedzi
- A: mało ptaków. Bez słońca nie ma termik, więc migranci szybujący czekają na drzewach. Po deszczu, gdy wyjdzie słońce, może nastąpić gwałtowny „wysyp”.
- B: ptaki lecą, ale bardzo wysoko, bo termiki są silne. Część przelotu przemknie niezauważona, trzeba szukać ptaków wysoko pod niebem.
- C: zwykle najlepszy dzień. Cumulusy wskazują kominy, ptaki lecą na wysokości łatwej do obserwacji, a wiatr z północy popycha je na południe.
4. Ćwiczenie: myszołów latem i zimą
Zimą widzisz myszołowa na słupie przy polu. Wypisz trzy możliwości, skąd może pochodzić ten ptak (np. miejscowy ptak osiadły, przybysz ze Skandynawii, ptak w drodze dalej na zachód). Jak można by to sprawdzić? Podpowiedź: lekcja 4.
Projekt: „Mój dzień na przelocie”
Wybierz jeden wariant.
Wariant terenowy (sierpień–październik albo marzec–kwiecień):
- Wybierz miejsce w Polsce, gdzie widać otwarte niebo: wybrzeże Bałtyku, Mierzeję Wiślaną, grzbiet wzgórza albo skraj doliny rzecznej.
- Obserwuj co najmniej 3 godziny, najlepiej między 10:00 a 15:00 w słoneczny dzień.
- Licz wszystkie przelatujące ptaki drapieżne w odstępach godzinnych. Zapisuj gatunek, liczbę, kierunek lotu i pogodę (zachmurzenie, wiatr).
- Wpisz wynik do eBird jako listę kompletną, a nowe gatunki odhacz w checkliście.
- Napisz krótkie podsumowanie: o której godzinie leciało najwięcej ptaków? Czy widziałaś ptaki krążące w kominach? Jak wpływał na nie wiatr?
Jeśli planujesz wyjazd do Tarify, połącz ten projekt z projektem z modułu o cieśninie. Wiedza z tego modułu podpowie Ci, w które dni i o której godzinie stanąć na punkcie obserwacyjnym.
Wariant badawczy (z domu):
- Wybierz jedno wąskie gardło z lekcji 3.
- Znajdź dla niego wyniki liczeń z co najmniej kilku lat (strony programów liczeń, raporty, eBird lub Trektellen).
- Opisz: które 5 gatunków jest najliczniejszych, kiedy wypada szczyt ich przelotu i czy liczby zmieniają się z roku na rok.
- Zastanów się, co może powodować różnice: pogoda, liczba obserwatorów, zmiany w populacjach? Pamiętaj, że jeden rok to jeszcze nie trend.