A4: Rozród i życie rodzinne

Zakres

Cały cykl rozrodu: od toków i zajmowania terytorium, przez budowę gniazda, jaja i wysiadywanie, po dorastanie młodych, pierwszy lęg i długość życia. Przykłady pochodzą głównie z gatunków Polski i południa Hiszpanii z atlasu gatunków. Na końcu jest część praktyczna: jak obserwować gniazda, nie szkodząc ptakom.

Cele modułu

Po ukończeniu modułu potrafisz:

1. Opisać, jak drapieżniki tworzą pary i zajmują terytoria, i rozpoznać najważniejsze toki: loty tokowe, sczepianie się szponami, przekazywanie pokarmu w powietrzu.
2. Porównać sposoby gniazdowania: gniazda z gałęzi u orłów, gniazda bez budowania u sokołów, kolonie sępów na skałach.
3. Wyjaśnić, na czym polega odwrócony dymorfizm płciowy i przedstawić główne hipotezy, które go tłumaczą (i dlaczego żadna nie wygrała).
4. Wyjaśnić, skąd się biorą asynchroniczne klucie i zabijanie rodzeństwa (kainizm), i jak dzielą się obowiązki między samicę i samca.
5. Opisać rozwój piskląt, okres zależności po wylocie, wiek pierwszego lęgu i przeżywalność małych i dużych gatunków.
6. Obserwować gniazdo etycznie: znać strefy ochronne w Polsce i korzystać z kamer na gniazdach, a na koniec zbudować własny etogram.

Plan (ok. 3 h nauki + zadania)

Gatunki, które zobaczysz przy gnieździe (także na kamerze), możesz zaznaczyć w checkliście.

Uwaga o faktach

Czasy wysiadywania, wielkości zniesień i wiek pierwszego lęgu to wartości przybliżone. Różnią się między populacjami i latami, a różne źródła podają nieco inne liczby. Tam, gdzie nauka nie ma jednej odpowiedzi (np. dlaczego samice są większe), przedstawiamy hipotezy, a nie gotowe wyjaśnienie.

Moduł łączy się z innymi: o tym, jak drapieżniki zdobywają pokarm dla młodych, piszemy w A3 · Polowanie i ekologia, o zagrożeniach dla lęgów w A6 · Ochrona, a o miejscach do obserwacji w B2 · Ptaki drapieżne Polski.