Krukowate Polski
| Gatunek | Długość (ok.) | Jak wygląda | Głos | Gdzie |
|---|---|---|---|---|
| Kruk Corvus corax | 54–67 cm | cały czarny, z połyskiem; masywny dziób, nastroszone pióra na gardle, klinowaty ogon | głębokie, dźwięczne „krruk”, dzwonienie, klekot | lasy, góry, pola, coraz częściej przy miastach |
| Wrona siwa Corvus cornix | 44–51 cm | szary tułów, czarna głowa, skrzydła i ogon | ochrypłe „kraa” | wszędzie: pola, miasta, parki |
| Gawron Corvus frugilegus | 41–49 cm | czarny z fioletowym połyskiem; dorosły ma nagą, szarobiałą twarz u nasady dzioba i „portki” z luźnych piór | niższe, chrapliwe „gaa” | kolonie w parkach i zadrzewieniach, pola; zimą wielkie stada |
| Kawka Coloeus monedula | 30–34 cm | mała, czarna z szarym karkiem i jasnym, srebrzystym okiem | krótkie, dźwięczne „kia”, „czak” | kolonie w kominach, wieżach, dziuplach; miasta i wsie |
| Sroka Pica pica | 40–51 cm, z czego połowa to ogon | czarno-biała, z bardzo długim, zielonkawo połyskującym ogonem | szybkie, terkoczące „szak-szak-szak” | wsie, miasta, zadrzewienia |
| Sójka Garrulus glandarius | 32–35 cm | różowobrązowa, z niebieskim lusterkiem na skrzydle i białym kuprem | ochrypły, głośny wrzask; naśladuje inne ptaki, także myszołowa | lasy, parki |
| Orzechówka Nucifraga caryocatactes | 32–38 cm | ciemnobrązowa w białe kropki, biały spód ogona | ostre, terkoczące „krrr” | lasy iglaste, góry; czasem inwazje |
W zachodniej i południowej Europie, także w Hiszpanii, zamiast wrony siwej żyje czarnowron Corvus corone, cały czarny. Oba ptaki są tak blisko spokrewnione, że na granicy zasięgów, w Europie Środkowej, tworzą mieszańce. Czarnowron bywa też w zachodniej Polsce.
Wymiary za przewodnikiem Collinsa. Wrona siwa jest też jednym z ptaków ptasiej miarki: „wielkości wrony” to dobra jednostka w notesie.
Trzy czarne: kruk, gawron i czarnowron
Najtrudniej rozróżnić trzy duże, całe czarne krukowate, zwłaszcza w Hiszpanii i zachodniej Europie, gdzie żyje czarnowron.
- Kruk jest wyraźnie większy, wielkości myszołowa. W locie zdradza go klinowaty ogon, długie skrzydła z rozcapierzonymi „palcami” i masywna głowa z grubym dziobem. Często szybuje i robi w powietrzu akrobacje: przewroty na plecy, nurkowania. Najpewniejszy jest głos: głębokie „krruk” albo dźwięczne „klong”.
- Gawron ma dziób szpiczasty, a u dorosłego nagą, jasną twarz u nasady dzioba; ogon jest zaokrąglony. Żyje w koloniach i stadach.
- Czarnowron ma dziób grubszy niż gawron, z pierzastą nasadą, i prosto ścięty ogon. Zwykle trzyma się w parach albo małych grupach.
Kruk czy drapieżnik?
Kruk, który szybuje wysoko w kominie albo nad zboczem, jest jedną z klasycznych pułapek dla obserwatorów ptaków drapieżnych (zob. B1 · Warunki i pułapki). Ma szerokie skrzydła z „palcami” i krąży jak myszołów albo orlik.
Po czym poznać, że to kruk:
- Głowa i dziób wysunięte daleko przed skrzydła, jak u bielika, ale dziób prosty i gruby, nie haczykowaty.
- Ogon klinowaty, z najdłuższymi piórami w środku; u myszołowa i orlika ogon jest zaokrąglony albo prosto ścięty.
- Skrzydła równej szerokości, z „palcami”, ale kruk często nimi macha głębokimi, równymi uderzeniami i rzadziej długo szybuje bez ruchu.
- Akrobacje: kruk przewraca się w locie na plecy i nurkuje, zwłaszcza wiosną; drapieżniki rzadko tak robią poza tokiem.
- Głos: jeśli ptak woła, kruka nie da się pomylić.
Krukowate Hiszpanii
Na południu Hiszpanii, oprócz kruka, czarnowrona, kawki, sroki i sójki, warto znać jeszcze dwa:
- Wieszczek Pyrrhocorax pyrrhocorax (ang. Red-billed Chough): czarny, z czerwonym, długim, zakrzywionym dziobem i czerwonymi nogami; w stadach przy urwiskach i w górach, wspaniale lata, „pływając” w wietrze.
- Błękitna sroka z Półwyspu Iberyjskiego, Cyanopica cooki (ang. Iberian Magpie): mniejsza od sroki, z czarną czapką, jasnoniebieskimi skrzydłami i ogonem; w stadach w dąbrowach i dehesach.
Źródła
- L. Svensson i in., Przewodnik Collinsa. Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego: wymiary i opisy krukowatych
- D. Madge, H. Burn, Crows and Jays, Christopher Helm 1994
- B1 · Warunki i pułapki w tym kursie
Mini-quiz
- Po czym rozpoznasz dorosłego gawrona?
- Jak wygląda kawka i gdzie się gnieździ?
- Po jakich cechach w locie odróżnisz kruka od myszołowa?
- Który krukowaty z Hiszpanii ma czerwony, zakrzywiony dziób?
- Gdzie żyje czarnowron, a gdzie wrona siwa?
Odpowiedzi
- Po nagiej, szarobiałej twarzy u nasady szpiczastego dzioba i luźnych „portkach”.
- Mała, czarna z szarym karkiem i jasnym okiem; gnieździ się w koloniach w kominach, wieżach i dziuplach.
- Po klinowatym ogonie, głowie i grubym, prostym dziobie wysuniętych daleko przed skrzydła, po akrobacjach i po głosie.
- Wieszczek.
- Czarnowron w zachodniej i południowej Europie, także w Hiszpanii; wrona siwa w Polsce, na wschodzie i północy Europy.