World of Raptors

B1 Metoda rozpoznawania w locieLekcja 2 z 5

Sposób lotu

Czytanie: około 2 minut

Sylwetka mówi, jak ptak jest zbudowany. Sposób lotu mówi, jak tej budowy używa. Obie cechy razem pozwalają rozpoznać grupę, a często i gatunek, z odległości, z której nie widać żadnego koloru.

1. Ułożenie skrzydeł przy szybowaniu

Najlepiej widać je, gdy ptak leci prosto na Ciebie albo od Ciebie.

Szaro-biały błotniak z czarnymi końcami skrzydeł leci nisko nad suchą trawą, skrzydła uniesione ku górze — Samiec błotniaka łąkowego nisko nad trawami: skrzydła uniesione w wyraźne VFot. Hari K Patibanda, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

Rybołów widziany z przodu na tle nieba, skrzydła wygięte łukiem w kształt litery M — Rybołów lecący prosto na obserwatora: nadgarstki uniesione, końce skrzydeł opuszczone, czyli „M”Fot. Bengt Nyman, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Ułożenie	Jak wygląda	Kto tak lata
Płasko	skrzydła w jednej linii	bielik, trzmielojad, kania czarna, sęp kasztanowaty, orliki (z lekko opuszczoną „ręką”)
Płytkie V	skrzydła lekko uniesione	myszołów, sęp płowy, orzeł przedni
Wyraźne V	skrzydła wysoko uniesione	błotniaki
„M”, łuk	nadgarstki uniesione, końce opuszczone	rybołów
Opuszczona „ręka”	ramię poziomo, końce skrzydeł w dół	orliki, trzmielojad, kania ruda

2. Rytm lotu aktywnego

Seria szybkich uderzeń i krótki ślizg, jak „trzy, cztery uderzenia i ślizg”: krogulec, jastrząb (uderzenia wolniejsze, mocniejsze).
Głębokie, miękkie, elastyczne uderzenia: trzmielojad, kanie, błotniaki.
Szybkie, płytkie, sztywne uderzenia: pustułka, drzemlik.
Mocne, „wiosłujące” uderzenia z krótkimi przerwami: sokół wędrowny.
Powolne, ciężkie uderzenia: bielik, sępy (i to tylko kiedy muszą).

3. Zachowania charakterystyczne

Pustułka trzepocząca skrzydłami w miejscu, z rozpostartym ogonem i głową skierowaną w dół — Pustułka zawisa w miejscu: szybkie uderzenia skrzydeł, rozłożony ogon, głowa nieruchomaFot. Alexis LOURS, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

Zachowanie	Kto
Zawisanie (trzepotanie w miejscu)	pustułka, myszołów włochaty, gadożer, kaniuk, czasem myszołów
Pikowanie z dużej wysokości	sokół wędrowny
Lot nisko nad trzcinami lub polem, kołysanie na boki	błotniaki
Ciągłe skręcanie ogonem	kanie
Pościg za ptakiem tuż nad ziemią	krogulec, drzemlik
Łapanie owadów w locie, jedzenie ich w powietrzu	kobuz
Nurkowanie do wody nogami naprzód	rybołów
Długie krążenie w kominie termicznym	myszołowy, orły, sępy, bociany (!)

4. Ptak siedzący

Myszołów siedzący na metalowym słupku z drutem kolczastym, na tle błękitnego nieba — Myszołów na słupku ogrodzenia: krępa sylwetka, zaokrąglona głowaFot. Björn Strey, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Siedzącego drapieżnika też można rozpoznać po sylwetce:

Myszołów: krępy, zaokrąglona głowa, siedzi na słupach przy drogach.
Pustułka: smukła, długi ogon, na drutach i słupach.
Krogulec, jastrząb: ukryte w koronie drzewa, długi ogon zwisa w dół.
Bielik: ogromny, masywny dziób, na starym drzewie nad wodą.
Sokół wędrowny: wyprostowany, „w garniturze”, na kominach, wieżach i słupach energetycznych.

Filmy

Źródła

HawkWatch International: Raptor ID: sposób lotu jako cecha rozpoznawcza
Wikipedia: Bird flight: szybowanie, zawisanie, lot trzepoczący
Wikipedia: Dihedral (aeronautics): skąd bierze się ułożenie skrzydeł w V
Dunne P., Sibley D., Sutton C., Hawks in Flight: klasyka metody „GISS” (ogólne wrażenie, sylwetka, lot)

Mini-quiz

Ptak leci prosto na Ciebie, skrzydła trzyma w wyraźne V, lata nisko nad polem. Jaka to grupa?
Kto zawisa w powietrzu nad polem w Polsce? Podaj dwa gatunki.
„Trzy, cztery szybkie uderzenia i ślizg”: jaka grupa?

Odpowiedzi

Błotniaki.
Pustułka i myszołów włochaty (zimą), czasem myszołów.
Krogulce (krogulec, jastrząb).