Jak patrzeć
Drapieżniki rozpoznajesz tak jak w module B1 Metoda: najpierw sylwetka i sposób lotu, potem wzór upierzenia. W marismas pomagają też miejsca, w których siedzą:
- słupy i druty przy drogach: kaniuk, pustułka;
- nisko nad trzcinami i łąkami: błotniak stawowy;
- nad kanałami i ujściem: rybołów;
- wysoko w niebie: orzełek, gadożer, sęp płowy, sokół wędrowny.
Każdy gatunek ma poniżej planszę z atlasu: zdjęcia, cechy i porównanie z podobnymi.
Ptaki miejscowe i zimujące
Kaniuk — Elanus caeruleus (ang. Black-winged Kite)
- Klucz: biało-szary, z czarnymi „ramionami” na skrzydle i czerwonym okiem. Często zawisa jak pustułka.
- W Marismas: siedzi na słupach i drutach przy łąkach i polach na skraju rozlewisk.



Na co patrzeć
- Grupa sylwetki
- kanie (mała kania)
- Skrzydła
- spiczaste jak u sokoła, szerokie u nasady
- Koniec skrzydła („palce”)
- słabo widoczne
- Ogon
- krótki, lekko wcięty
- Głowa
- duża i okrągła
- Ułożenie skrzydeł i lot
- zawisa; szybuje ze skrzydłami w V
Błotniak stawowy — Circus aeruginosus (ang. Western Marsh Harrier)
- Klucz: leci nisko i wolno, skrzydła trzyma w wyraźne V. Samica i młode są ciemnobrązowe z kremową głową; samiec ma trzy kolory: brąz, szary i czarny.
- W Marismas: patroluje trzcinowiska i słone łąki. To drapieżnik, którego zobaczysz tu najpewniej.



| Cecha | Błotniak stawowy | Kania czarna |
|---|---|---|
| Grupa sylwetki | błotniaki | kanie |
| Skrzydła | długie, najszersze z błotniaków | długie, dość wąskie, „złamane” w nadgarstku |
| Koniec skrzydła („palce”) | 5–6 | 5–6, średnio rozcapierzone |
| Ogon | długi | długi, płytko wcięty; rozłożony wygląda prawie prosto |
| Głowa | mała | średnia, wystaje umiarkowanie |
| Ułożenie skrzydeł i lot | wyraźne V; nisko nad trzcinami | płasko, „ręka” lekko opuszczona; stale skręca ogonem |
Kania czarna Milvus migrans
Pustułka — Falco tinnunculus (ang. Common Kestrel)
- Klucz: mały sokół z długim ogonem. Zawisa w miejscu, trzepocząc skrzydłami, i wypatruje ofiary w trawie.
- W Marismas: nad łąkami i poboczami, na słupach.



| Cecha | Pustułka | Pustułeczka | Drzemlik |
|---|---|---|---|
| Grupa sylwetki | sokoły | sokoły | sokoły |
| Skrzydła | długie, wąskie, spiczaste (końce tępsze niż u innych sokołów) | jak u pustułki, smuklejsze | krótkie, szerokie u nasady, spiczaste |
| Koniec skrzydła („palce”) | brak, koniec skrzydła ostry | brak | brak |
| Ogon | długi, zaokrąglony na końcu | długi, klinowaty: środkowe sterówki wystają | średni |
| Głowa | krótka | krótka | krótka |
| Ułożenie skrzydeł i lot | zawisa; uderzenia szybkie i płytkie | zawisa | szybki i niski, tuż nad ziemią; nie zawisa |
Pustułeczka Falco naumanni
Drzemlik Falco columbarius
Sokół wędrowny — Falco peregrinus (ang. Peregrine Falcon)
- Klucz: masywny, z szerokimi czarnymi wąsami i trójkątnymi skrzydłami. Leci szybko i prosto.
- W Marismas: poluje na siewkowe i kaczki. Gdy całe stado siewkowych nagle zrywa się w powietrze, spójrz w górę: często to on.



| Cecha | Sokół wędrowny | Kobuz |
|---|---|---|
| Grupa sylwetki | sokoły | sokoły |
| Skrzydła | szerokie u nasady, trójkątne, spiczaste | bardzo długie, sierpowate (jak u jerzyka) |
| Koniec skrzydła („palce”) | brak | brak |
| Ogon | średni, krótszy niż u pustułki | krótki do średniego |
| Głowa | krótka, masywny tułów | krótka |
| Ułożenie skrzydeł i lot | mocne uderzenia; pikuje z dużej wysokości | zwinny i szybki; łapie owady w locie |
Kobuz Falco subbuteo
Rybołów — Pandion haliaetus (ang. Osprey)
- Klucz: długie skrzydła wygięte w „M” jak u mewy, ciemne plamy na nadgarstkach, ciemny pas przez oko. Nurkuje nogami naprzód.
- W Marismas: nad kanałami i ujściem. W Andaluzji trwa jego reintrodukcja, a część rybołowów zostaje na zimę.



| Cecha | Rybołów | Gadożer | Bielik |
|---|---|---|---|
| Grupa sylwetki | rybołów | orły | orły |
| Skrzydła | bardzo długie i wąskie, mocno zgięte w nadgarstku | długie i szerokie, z szeroką „ręką” | bardzo długie i szerokie, prostokątne jak drzwi |
| Koniec skrzydła („palce”) | 4, długie | 6–7 | 7, głębokie |
| Ogon | krótki, prosto ścięty | średni, prosto ścięty, z 3 ciemnymi pasami | krótki, klinowaty |
| Głowa | mała, wystaje | duża i okrągła, „sowia”, wystaje szeroko | ogromna, z dziobem wystaje prawie tak daleko jak ogon |
| Ułożenie skrzydeł i lot | skrzydła w „M” jak u mewy | płasko albo z lekko opuszczoną „ręką”; często zawisa | płasko |
Ostatni wędrowcy
Przy silnym lewancie przelot przesuwa się na zachód. To najlepsze dni na wędrowców nad Barbate (lekcja 2).
Orzełek włochaty — Aquila pennata (ang. Booted Eagle)
- Klucz: mały orzeł z prosto ściętym ogonem i białymi „światłami do lądowania” u nasady skrzydeł. Ma odmianę jasną i ciemną.
- W Marismas: przelatuje nad okolicą, czasem poluje nad rozlewiskami. Dawniej nazywany Hieraaetus pennatus: tak go znajdziesz w starszych przewodnikach.



| Cecha | Orzełek włochaty | Ścierwnik | Gadożer |
|---|---|---|---|
| Grupa sylwetki | orły (mały orzeł) | sępy (mały sęp) | orły |
| Skrzydła | średnio długie, dość wąskie, krawędzie prawie równoległe | długie, średniej szerokości | długie i szerokie, z szeroką „ręką” |
| Koniec skrzydła („palce”) | 6, wyraźne | 6, głęboko rozcapierzone | 6–7 |
| Ogon | dość długi, prosto ścięty, z ostrymi rogami | klinowaty (romb) w każdym wieku | średni, prosto ścięty, z 3 ciemnymi pasami |
| Głowa | mała, ale wyraźnie wystaje | mała i wąska, wysunięta, cienki dziób | duża i okrągła, „sowia”, wystaje szeroko |
| Ułożenie skrzydeł i lot | płasko albo z lekko opuszczoną „ręką”; od przodu białe „światła do lądowania” | płasko, „ręka” lekko opuszczona | płasko albo z lekko opuszczoną „ręką”; często zawisa |
Gadożer — Circaetus gallicus (ang. Short-toed Snake Eagle)
- Klucz: duży i jasny od spodu, z ciemnym „kapturem” na głowie i piersi. Zawisa wysoko nad łąką, wypatrując węży i jaszczurek.
- W Marismas: na początku października to już późni wędrowcy. Każdy gadożer to dobra obserwacja.



| Cecha | Gadożer | Rybołów | Orzełek włochaty |
|---|---|---|---|
| Grupa sylwetki | orły | rybołów | orły (mały orzeł) |
| Skrzydła | długie i szerokie, z szeroką „ręką” | bardzo długie i wąskie, mocno zgięte w nadgarstku | średnio długie, dość wąskie, krawędzie prawie równoległe |
| Koniec skrzydła („palce”) | 6–7 | 4, długie | 6, wyraźne |
| Ogon | średni, prosto ścięty, z 3 ciemnymi pasami | krótki, prosto ścięty | dość długi, prosto ścięty, z ostrymi rogami |
| Głowa | duża i okrągła, „sowia”, wystaje szeroko | mała, wystaje | mała, ale wyraźnie wystaje |
| Ułożenie skrzydeł i lot | płasko albo z lekko opuszczoną „ręką”; często zawisa | skrzydła w „M” jak u mewy | płasko albo z lekko opuszczoną „ręką”; od przodu białe „światła do lądowania” |
Rybołów Pandion haliaetus
Orzełek włochaty Aquila pennata
Sęp płowy — Gyps fulvus (ang. Griffon Vulture)
- Klucz: ogromny i płowy, z jasnymi pokrywami i ciemnymi lotkami od spodu. Bardzo krótki ogon, skrzydła w lekkie V.
- W Marismas: krąży wysoko, zwykle w grupach. Kolonie są w górach w okolicy, a jesienią część ptaków przelatuje przez cieśninę.



| Cecha | Sęp płowy | Sęp plamisty | Sęp kasztanowaty |
|---|---|---|---|
| Grupa sylwetki | sępy | sępy | sępy |
| Skrzydła | ogromne, bardzo szerokie, prostokątne jak deska | jak u sępa płowego, nieco smuklejsze | ogromne, najbardziej prostokątne ze wszystkich sępów |
| Koniec skrzydła („palce”) | 7, głęboko rozcapierzone | 7 | 7, bardzo głębokie |
| Ogon | bardzo krótki, ciemny | bardzo krótki | krótki, lekko klinowaty |
| Głowa | mała, schowana między barkami, ledwo wystaje | mała, schowana | mała, schowana |
| Ułożenie skrzydeł i lot | płytkie V; długo krąży w kominach | płytkie V | płasko jak deska, bez V |
Sęp plamisty Gyps rueppelli
Sęp kasztanowaty Aegypius monachus
Ibis grzywiasty
Ibis grzywiasty — Geronticus eremita (ang. Northern Bald Ibis)
To nie drapieżnik, ale gatunek specjalny tego modułu. Ibis grzywiasty jest na świecie bardzo rzadki. W okolicy Vejer de la Frontera i La Jandy od lat trwa projekt jego reintrodukcji (Proyecto Eremita), więc te ptaki możesz spotkać w okolicy Barbate.
- Klucz: czarny z zielonkawym i fioletowym połyskiem, z nagą czerwoną głową i długim, zakrzywionym w dół czerwonym dziobem. Na karku ma postrzępioną grzywkę.
- Gdzie: żeruje na łąkach i pastwiskach, chodząc i grzebiąc dziobem w ziemi. Śpi i gnieździ się na klifach i skałach.
- Obrączki: ptaki z reintrodukcji noszą zwykle kolorowe obrączki na nogach. Jeśli je zobaczysz, zapisz kolory i kolejność (która noga, co wyżej) w notatce w karcie terenowej. Takie odczyty pomagają projektowi.


Mini-quiz
- Biało-szary ptak z czarnymi „ramionami” siedzi na drucie przy łące. Kto to?
- Całe stado biegusów nagle zrywa się i zbija w kulę. Kogo szukać na niebie?
- Widzisz ibisa z kolorowymi obrączkami. Co zapisać w notatce?
Odpowiedzi
- Kaniuk.
- Sokoła wędrownego (albo innego drapieżnika, np. błotniaka).
- Kolory obrączek i ich kolejność na każdej nodze, datę i miejsce.
Zobacz, posłuchaj, poczytaj
Gatunki z tej lekcji: zdjęcia, gatunki, z którymi łatwo je pomylić, filmy, głosy i źródła. Zdjęcia pochodzą z Wikimedia Commons, a linki do YouTube otwierają wyszukiwanie filmów o danym gatunku.
Kaniuk Elanus caeruleus (ang. Black-winged Kite)
- Filmy: jak rozpoznać (YouTube): Kaniuk, otwiera się w nowej karcie
- Filmy: w locie (YouTube): Kaniuk, otwiera się w nowej karcie
- Głosy (xeno-canto): Kaniuk, otwiera się w nowej karcie
- Więcej zdjęć (Wikimedia Commons): Kaniuk, otwiera się w nowej karcie
- Artykuł (Wikipedia, po angielsku): Kaniuk, otwiera się w nowej karcie
- Obserwacje na mapie (iNaturalist): Kaniuk, otwiera się w nowej karcie
Błotniak stawowy Circus aeruginosus (ang. Western Marsh Harrier)
- Filmy: jak rozpoznać (YouTube): Błotniak stawowy, otwiera się w nowej karcie
- Filmy: w locie (YouTube): Błotniak stawowy, otwiera się w nowej karcie
- Głosy (xeno-canto): Błotniak stawowy, otwiera się w nowej karcie
- Więcej zdjęć (Wikimedia Commons): Błotniak stawowy, otwiera się w nowej karcie
- Artykuł (Wikipedia, po angielsku): Błotniak stawowy, otwiera się w nowej karcie
- Obserwacje na mapie (iNaturalist): Błotniak stawowy, otwiera się w nowej karcie
Pustułka Falco tinnunculus (ang. Common Kestrel)
- Filmy: jak rozpoznać (YouTube): Pustułka, otwiera się w nowej karcie
- Filmy: w locie (YouTube): Pustułka, otwiera się w nowej karcie
- Głosy (xeno-canto): Pustułka, otwiera się w nowej karcie
- Więcej zdjęć (Wikimedia Commons): Pustułka, otwiera się w nowej karcie
- Artykuł (Wikipedia, po angielsku): Pustułka, otwiera się w nowej karcie
- Obserwacje na mapie (iNaturalist): Pustułka, otwiera się w nowej karcie
Sokół wędrowny Falco peregrinus (ang. Peregrine Falcon)
- Filmy: jak rozpoznać (YouTube): Sokół wędrowny, otwiera się w nowej karcie
- Filmy: w locie (YouTube): Sokół wędrowny, otwiera się w nowej karcie
- Głosy (xeno-canto): Sokół wędrowny, otwiera się w nowej karcie
- Więcej zdjęć (Wikimedia Commons): Sokół wędrowny, otwiera się w nowej karcie
- Artykuł (Wikipedia, po angielsku): Sokół wędrowny, otwiera się w nowej karcie
- Obserwacje na mapie (iNaturalist): Sokół wędrowny, otwiera się w nowej karcie
Rybołów Pandion haliaetus (ang. Osprey)
- Filmy: jak rozpoznać (YouTube): Rybołów, otwiera się w nowej karcie
- Filmy: w locie (YouTube): Rybołów, otwiera się w nowej karcie
- Głosy (xeno-canto): Rybołów, otwiera się w nowej karcie
- Więcej zdjęć (Wikimedia Commons): Rybołów, otwiera się w nowej karcie
- Artykuł (Wikipedia, po angielsku): Rybołów, otwiera się w nowej karcie
- Obserwacje na mapie (iNaturalist): Rybołów, otwiera się w nowej karcie
Orzełek włochaty Aquila pennata (ang. Booted Eagle)
- Filmy: jak rozpoznać (YouTube): Orzełek włochaty, otwiera się w nowej karcie
- Filmy: w locie (YouTube): Orzełek włochaty, otwiera się w nowej karcie
- Głosy (xeno-canto): Orzełek włochaty, otwiera się w nowej karcie
- Więcej zdjęć (Wikimedia Commons): Orzełek włochaty, otwiera się w nowej karcie
- Artykuł (Wikipedia, po angielsku): Orzełek włochaty, otwiera się w nowej karcie
- Obserwacje na mapie (iNaturalist): Orzełek włochaty, otwiera się w nowej karcie
Gadożer Circaetus gallicus (ang. Short-toed Snake Eagle)
- Filmy: jak rozpoznać (YouTube): Gadożer, otwiera się w nowej karcie
- Filmy: w locie (YouTube): Gadożer, otwiera się w nowej karcie
- Głosy (xeno-canto): Gadożer, otwiera się w nowej karcie
- Więcej zdjęć (Wikimedia Commons): Gadożer, otwiera się w nowej karcie
- Artykuł (Wikipedia, po angielsku): Gadożer, otwiera się w nowej karcie
- Obserwacje na mapie (iNaturalist): Gadożer, otwiera się w nowej karcie
Sęp płowy Gyps fulvus (ang. Griffon Vulture)
- Filmy: jak rozpoznać (YouTube): Sęp płowy, otwiera się w nowej karcie
- Filmy: w locie (YouTube): Sęp płowy, otwiera się w nowej karcie
- Głosy (xeno-canto): Sęp płowy, otwiera się w nowej karcie
- Więcej zdjęć (Wikimedia Commons): Sęp płowy, otwiera się w nowej karcie
- Artykuł (Wikipedia, po angielsku): Sęp płowy, otwiera się w nowej karcie
- Obserwacje na mapie (iNaturalist): Sęp płowy, otwiera się w nowej karcie

