Przejdź do treści
B6 Marismas del Barbate, początek październikaLekcja 3 z 5

Drapieżniki i ibis grzywiasty

Nad marismas na początku października możesz zobaczyć osiem gatunków drapieżników: kilka miejscowych i kilka ostatnich wędrowców. Do tego ibisa grzywiastego, ptaka, dla którego wielu obserwatorów przyjeżdża w tę okolicę.

Jak patrzeć

Drapieżniki rozpoznajesz tak jak w module B1 Metoda: najpierw sylwetka i sposób lotu, potem wzór upierzenia. W marismas pomagają też miejsca, w których siedzą:

  • słupy i druty przy drogach: kaniuk, pustułka;
  • nisko nad trzcinami i łąkami: błotniak stawowy;
  • nad kanałami i ujściem: rybołów;
  • wysoko w niebie: orzełek, gadożer, sęp płowy, sokół wędrowny.

Każdy gatunek ma poniżej planszę z atlasu: zdjęcia, cechy i porównanie z podobnymi.


Ptaki miejscowe i zimujące

Kaniuk — Elanus caeruleus (ang. Black-winged Kite)

  • Klucz: biało-szary, z czarnymi „ramionami” na skrzydle i czerwonym okiem. Często zawisa jak pustułka.
  • W Marismas: siedzi na słupach i drutach przy łąkach i polach na skraju rozlewisk.
Kaniuk w locie
W locieFot. Tisha Mukherjee, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Kaniuk, ptak siedzący
SiedzącyFot. Tisha Mukherjee, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Młody kaniuk siedzi na gałęzi, ma płowy wierzch głowy i jasne obrzeżenia piór na skrzydłach.
Młody ptakFot. Hari K Patibanda, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

Na co patrzeć

Grupa sylwetki
kanie (mała kania)
Skrzydła
spiczaste jak u sokoła, szerokie u nasady
Koniec skrzydła („palce”)
słabo widoczne
Ogon
krótki, lekko wcięty
Głowa
duża i okrągła
Ułożenie skrzydeł i lot
zawisa; szybuje ze skrzydłami w V

Błotniak stawowy — Circus aeruginosus (ang. Western Marsh Harrier)

  • Klucz: leci nisko i wolno, skrzydła trzyma w wyraźne V. Samica i młode są ciemnobrązowe z kremową głową; samiec ma trzy kolory: brąz, szary i czarny.
  • W Marismas: patroluje trzcinowiska i słone łąki. To drapieżnik, którego zobaczysz tu najpewniej.
Błotniak stawowy w locie
W locieFot. Wojciech Uszak, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Błotniak stawowy, ptak siedzący
SiedzącyFot. Manojkiri photography, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Młody błotniak stawowy w locie, cały ciemnoczekoladowy, z płowożółtą czapeczką na głowie.
Młody ptakFot. Dino Quinzani from Brescia, Italy, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons
Na co patrzeć: Błotniak stawowy i podobne gatunki
CechaBłotniak stawowyKania czarna
Grupa sylwetkibłotniakikanie
Skrzydładługie, najszersze z błotniakówdługie, dość wąskie, „złamane” w nadgarstku
Koniec skrzydła („palce”)5–65–6, średnio rozcapierzone
Ogondługidługi, płytko wcięty; rozłożony wygląda prawie prosto
Głowamałaśrednia, wystaje umiarkowanie
Ułożenie skrzydeł i lotwyraźne V; nisko nad trzcinamipłasko, „ręka” lekko opuszczona; stale skręca ogonem

Pustułka — Falco tinnunculus (ang. Common Kestrel)

  • Klucz: mały sokół z długim ogonem. Zawisa w miejscu, trzepocząc skrzydłami, i wypatruje ofiary w trawie.
  • W Marismas: nad łąkami i poboczami, na słupach.
Pustułka w locie
W locieFot. Giles Laurent, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Pustułka, ptak siedzący
SiedzącyFot. Andreas Trepte, CC BY-SA 2.5, Wikimedia Commons
Pustułka zawisła w powietrzu z rozpostartymi skrzydłami i rozłożonym szarym ogonem z czarnym paskiem na końcu.
W zawisieFot. Henk Monster, CC BY 3.0, Wikimedia Commons
Na co patrzeć: Pustułka i podobne gatunki
CechaPustułkaPustułeczkaDrzemlik
Grupa sylwetkisokołysokołysokoły
Skrzydładługie, wąskie, spiczaste (końce tępsze niż u innych sokołów)jak u pustułki, smuklejszekrótkie, szerokie u nasady, spiczaste
Koniec skrzydła („palce”)brak, koniec skrzydła ostrybrakbrak
Ogondługi, zaokrąglony na końcudługi, klinowaty: środkowe sterówki wystająśredni
Głowakrótkakrótkakrótka
Ułożenie skrzydeł i lotzawisa; uderzenia szybkie i płytkiezawisaszybki i niski, tuż nad ziemią; nie zawisa

Sokół wędrowny — Falco peregrinus (ang. Peregrine Falcon)

  • Klucz: masywny, z szerokimi czarnymi wąsami i trójkątnymi skrzydłami. Leci szybko i prosto.
  • W Marismas: poluje na siewkowe i kaczki. Gdy całe stado siewkowych nagle zrywa się w powietrze, spójrz w górę: często to on.
Sokół wędrowny w locie
W locieFot. M.Nishimura, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Sokół wędrowny, ptak siedzący
SiedzącyFot. Mykola Swarnyk, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Młody sokół wędrowny z bliska, brązowy z podłużnymi ciemnymi plamami na piersi i ciemnym wąsem.
Młody ptakFot. Flickr user All that comes with it (Dan Hughes), CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons
Na co patrzeć: Sokół wędrowny i podobne gatunki
CechaSokół wędrownyKobuz
Grupa sylwetkisokołysokoły
Skrzydłaszerokie u nasady, trójkątne, spiczastebardzo długie, sierpowate (jak u jerzyka)
Koniec skrzydła („palce”)brakbrak
Ogonśredni, krótszy niż u pustułkikrótki do średniego
Głowakrótka, masywny tułówkrótka
Ułożenie skrzydeł i lotmocne uderzenia; pikuje z dużej wysokościzwinny i szybki; łapie owady w locie

Rybołów — Pandion haliaetus (ang. Osprey)

  • Klucz: długie skrzydła wygięte w „M” jak u mewy, ciemne plamy na nadgarstkach, ciemny pas przez oko. Nurkuje nogami naprzód.
  • W Marismas: nad kanałami i ujściem. W Andaluzji trwa jego reintrodukcja, a część rybołowów zostaje na zimę.
Rybołów w locie
W locieFot. Paul Danese, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Rybołów, ptak siedzący
SiedzącyFot. Chuck Homler / Focus On Wildlife, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Młody rybołów z bliska, z pomarańczowym okiem i jasnymi obrzeżeniami piór na ciemnym grzbiecie.
Młody ptakFot. Andy Morffew from Itchen Abbas, Hampshire, UK, CC BY 2.0, Wikimedia Commons
Na co patrzeć: Rybołów i podobne gatunki
CechaRybołówGadożerBielik
Grupa sylwetkirybołóworłyorły
Skrzydłabardzo długie i wąskie, mocno zgięte w nadgarstkudługie i szerokie, z szeroką „ręką”bardzo długie i szerokie, prostokątne jak drzwi
Koniec skrzydła („palce”)4, długie6–77, głębokie
Ogonkrótki, prosto ściętyśredni, prosto ścięty, z 3 ciemnymi pasamikrótki, klinowaty
Głowamała, wystajeduża i okrągła, „sowia”, wystaje szerokoogromna, z dziobem wystaje prawie tak daleko jak ogon
Ułożenie skrzydeł i lotskrzydła w „M” jak u mewypłasko albo z lekko opuszczoną „ręką”; często zawisapłasko

Ostatni wędrowcy

Przy silnym lewancie przelot przesuwa się na zachód. To najlepsze dni na wędrowców nad Barbate (lekcja 2).

Orzełek włochaty — Aquila pennata (ang. Booted Eagle)

  • Klucz: mały orzeł z prosto ściętym ogonem i białymi „światłami do lądowania” u nasady skrzydeł. Ma odmianę jasną i ciemną.
  • W Marismas: przelatuje nad okolicą, czasem poluje nad rozlewiskami. Dawniej nazywany Hieraaetus pennatus: tak go znajdziesz w starszych przewodnikach.
Orzełek włochaty w locie
W locieFot. Javier Perez Montes, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Orzełek włochaty, ptak siedzący
SiedzącyFot. Subramanya C K, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Orzełek włochaty w locie widziany z góry, z białą plamką u nasady skrzydła, jasnym pasem na pokrywach skrzydeł i jasnym kuprem.
Z wierzchuFot. Birds of Gilgit-Baltistan from Aliabad, Hunza, Pakistan, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Na co patrzeć: Orzełek włochaty i podobne gatunki
CechaOrzełek włochatyŚcierwnikGadożer
Grupa sylwetkiorły (mały orzeł)sępy (mały sęp)orły
Skrzydłaśrednio długie, dość wąskie, krawędzie prawie równoległedługie, średniej szerokościdługie i szerokie, z szeroką „ręką”
Koniec skrzydła („palce”)6, wyraźne6, głęboko rozcapierzone6–7
Ogondość długi, prosto ścięty, z ostrymi rogamiklinowaty (romb) w każdym wiekuśredni, prosto ścięty, z 3 ciemnymi pasami
Głowamała, ale wyraźnie wystajemała i wąska, wysunięta, cienki dzióbduża i okrągła, „sowia”, wystaje szeroko
Ułożenie skrzydeł i lotpłasko albo z lekko opuszczoną „ręką”; od przodu białe „światła do lądowania”płasko, „ręka” lekko opuszczonapłasko albo z lekko opuszczoną „ręką”; często zawisa

Gadożer — Circaetus gallicus (ang. Short-toed Snake Eagle)

  • Klucz: duży i jasny od spodu, z ciemnym „kapturem” na głowie i piersi. Zawisa wysoko nad łąką, wypatrując węży i jaszczurek.
  • W Marismas: na początku października to już późni wędrowcy. Każdy gadożer to dobra obserwacja.
Gadożer w locie
W locieFot. Flavio, Mazkeret Batia, Izrael, CC BY 2.0, Wikimedia Commons
Gadożer, ptak siedzący
SiedzącyFot. Tisha Mukherjee, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Gadożer w locie z wężem zwisającym z dzioba, widziany z góry na tle zielonego lasu.
Z wężemFot. Lucianocasa, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Na co patrzeć: Gadożer i podobne gatunki
CechaGadożerRybołówOrzełek włochaty
Grupa sylwetkiorłyrybołóworły (mały orzeł)
Skrzydładługie i szerokie, z szeroką „ręką”bardzo długie i wąskie, mocno zgięte w nadgarstkuśrednio długie, dość wąskie, krawędzie prawie równoległe
Koniec skrzydła („palce”)6–74, długie6, wyraźne
Ogonśredni, prosto ścięty, z 3 ciemnymi pasamikrótki, prosto ściętydość długi, prosto ścięty, z ostrymi rogami
Głowaduża i okrągła, „sowia”, wystaje szerokomała, wystajemała, ale wyraźnie wystaje
Ułożenie skrzydeł i lotpłasko albo z lekko opuszczoną „ręką”; często zawisaskrzydła w „M” jak u mewypłasko albo z lekko opuszczoną „ręką”; od przodu białe „światła do lądowania”

Sęp płowy — Gyps fulvus (ang. Griffon Vulture)

  • Klucz: ogromny i płowy, z jasnymi pokrywami i ciemnymi lotkami od spodu. Bardzo krótki ogon, skrzydła w lekkie V.
  • W Marismas: krąży wysoko, zwykle w grupach. Kolonie są w górach w okolicy, a jesienią część ptaków przelatuje przez cieśninę.
Sęp płowy w locie
W locieFot. Artemy Voikhansky, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Sęp płowy, ptak siedzący
SiedzącyFot. Ghasem bavi, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Młody sęp płowy z bliska, z brązową kryzą z długich spiczastych piór u nasady szyi i ciemnym dziobem.
Młody ptakFot. Juan Lacruz, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Na co patrzeć: Sęp płowy i podobne gatunki
CechaSęp płowySęp plamistySęp kasztanowaty
Grupa sylwetkisępysępysępy
Skrzydłaogromne, bardzo szerokie, prostokątne jak deskajak u sępa płowego, nieco smuklejszeogromne, najbardziej prostokątne ze wszystkich sępów
Koniec skrzydła („palce”)7, głęboko rozcapierzone77, bardzo głębokie
Ogonbardzo krótki, ciemnybardzo krótkikrótki, lekko klinowaty
Głowamała, schowana między barkami, ledwo wystajemała, schowanamała, schowana
Ułożenie skrzydeł i lotpłytkie V; długo krąży w kominachpłytkie Vpłasko jak deska, bez V

Ibis grzywiasty

Ibis grzywiasty — Geronticus eremita (ang. Northern Bald Ibis)

To nie drapieżnik, ale gatunek specjalny tego modułu. Ibis grzywiasty jest na świecie bardzo rzadki. W okolicy Vejer de la Frontera i La Jandy od lat trwa projekt jego reintrodukcji (Proyecto Eremita), więc te ptaki możesz spotkać w okolicy Barbate.

  • Klucz: czarny z zielonkawym i fioletowym połyskiem, z nagą czerwoną głową i długim, zakrzywionym w dół czerwonym dziobem. Na karku ma postrzępioną grzywkę.
  • Gdzie: żeruje na łąkach i pastwiskach, chodząc i grzebiąc dziobem w ziemi. Śpi i gnieździ się na klifach i skałach.
  • Obrączki: ptaki z reintrodukcji noszą zwykle kolorowe obrączki na nogach. Jeśli je zobaczysz, zapisz kolory i kolejność (która noga, co wyżej) w notatce w karcie terenowej. Takie odczyty pomagają projektowi.
ibis grzywiasty, ptak siedzący
SiedzącyFot. Jean-Paul Boerekamps, CC0, Wikimedia Commons
ibis grzywiasty w locie
W locieFot. William Stephens, CC BY 4.0, Wikimedia Commons

Karta gatunku: ibis grzywiasty

Mini-quiz

  1. Biało-szary ptak z czarnymi „ramionami” siedzi na drucie przy łące. Kto to?
  2. Całe stado biegusów nagle zrywa się i zbija w kulę. Kogo szukać na niebie?
  3. Widzisz ibisa z kolorowymi obrączkami. Co zapisać w notatce?
Odpowiedzi
  1. Kaniuk.
  2. Sokoła wędrownego (albo innego drapieżnika, np. błotniaka).
  3. Kolory obrączek i ich kolejność na każdej nodze, datę i miejsce.

Zobacz, posłuchaj, poczytaj

Gatunki z tej lekcji: zdjęcia, gatunki, z którymi łatwo je pomylić, filmy, głosy i źródła. Zdjęcia pochodzą z Wikimedia Commons, a linki do YouTube otwierają wyszukiwanie filmów o danym gatunku.

Błotniak stawowy Circus aeruginosus (ang. Western Marsh Harrier)

Sokół wędrowny Falco peregrinus (ang. Peregrine Falcon)

Orzełek włochaty Aquila pennata (ang. Booted Eagle)